Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla Takip Nedir? — 2026 Güncel Rehber: Şartları, Süreci ve Tüm Detaylar

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, alacaklının elinde çek, bono (senet) veya poliçe gibi bir kambiyo senedi bulunması hâlinde başvurabileceği özel ve hızlandırılmış bir icra takip yoludur. İİK md. 167-176/b arasında düzenlenen bu takip yolu, genel haciz yoluna kıyasla alacaklıya önemli avantajlar sağlar: borçlunun itirazı takibi durdurmaz, ödeme emri derhal gönderilir ve rehinle temin edilmiş alacaklarda dahi doğrudan bu yola başvurulabilir. 2026 yılında icra harçları ve takip masraflarının güncellenmesiyle birlikte, kambiyo senetlerine özgü haciz yolunun doğru uygulanması hem alacaklılar hem de borçlular açısından büyük önem taşımaktadır. Bu rehberde, takibin başlangıcından kesinleşmesine, itiraz yollarından zamanaşımı sürelerine kadar tüm aşamaları kapsamlı biçimde ele alacağız.

1. Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla Takibin Hukuki Niteliği

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, İcra ve İflas Kanunu'nun 167 ile 176/b maddeleri arasında düzenlenen özel bir ilamsız icra takip yoludur. Bu takip yolunun temel özelliği, yalnızca kambiyo senedi niteliğindeki belgelere — yani TTK md. 671 ve devamında düzenlenen poliçe, TTK md. 776 ve devamında düzenlenen bono ve TTK md. 780 ve devamında düzenlenen çek — dayanılarak başlatılabilmesidir.

Genel haciz yoluyla takipten farklı olarak, kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda alacaklının elinde mutlaka bir kambiyo senedi bulunmalıdır. Bu senet, Türk Ticaret Kanunu'nda aranan zorunlu unsurları taşımalı ve kambiyo senedi vasfına sahip olmalıdır. Kambiyo senedi niteliği taşımayan bir belgeye dayanılarak bu takip yoluna başvurulması hâlinde, borçlu beş gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunarak takibin iptalini isteyebilir.

2. Kambiyo Senetleri: Çek, Bono ve Poliçe

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte kullanılabilecek üç tür kambiyo senedi bulunmaktadır:

Bono (Emre Yazılı Senet): Düzenleyenin, belirli bir bedeli belirli bir tarihte lehtara veya emrine ödeyeceğini taahhüt ettiği kambiyo senedidir. TTK md. 776'da bonoda bulunması gereken zorunlu unsurlar sayılmıştır: "bono" veya "emre yazılı senet" ibaresi, kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenlenme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası.

Poliçe: Düzenleyenin, muhataba hitaben belirli bir bedeli lehtara veya emrine ödemesini emrettiği üçlü ilişki içeren kambiyo senedidir. TTK md. 671'de poliçenin zorunlu unsurları düzenlenmiştir.

Çek: Düzenleyenin, muhatap bankaya hitaben belirli bir bedelin lehtara ödenmesi emrini içeren kambiyo senedidir. TTK md. 780'de çekin zorunlu unsurları belirlenmiştir. Çek görüldüğünde ödenir; buna aykırı her kayıt yazılmamış sayılır (TTK md. 795).

3. Takip Talebi ve İcra Dairesinin İncelemesi (İİK md. 167)

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, alacaklının icra dairesine takip talebinde bulunmasıyla başlar. İİK md. 167'ye göre alacaklı, takip talebine kambiyo senedinin aslını ve borçlu sayısı kadar onaylı örneğini eklemek zorundadır.

Takip talebini alan icra müdürü, aşağıdaki hususları re'sen incelemekle yükümlüdür:

• Takip talebinin İİK md. 58'deki unsurları içerip içermediği
• Senedin kambiyo senedi niteliğine sahip olup olmadığı (zorunlu unsurlar)
• Senedin aslının takip talebine eklenip eklenmediği
• Protesto gereken hâllerde protesto evrakının eklenip eklenmediği
• Alacaklının senedin yetkili hamili olup olmadığı
• Senedin vadesinin gelip gelmediği

İcra müdürü, senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini tespit ederse, borçluya derhal bir ödeme emri gönderir. Genel haciz yolundan farklı olarak, ödeme emri üç gün içinde değil hemen gönderilir — bu durum alacaklı açısından önemli bir zaman avantajı sağlar.

4. Ödeme Emri ve İçeriği (İİK md. 168)

İİK md. 168'e göre düzenlenen ödeme emri (Örnek No: 10), borçluya aşağıdaki ihtarları içerir:

1. Borcun on gün içinde ödenmesi gerektiği
2. Senedin kambiyo senedi niteliğini taşımadığı iddiasının beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla bildirilebileceği
3. Senetteki imzanın kendisine ait olmadığı iddiasının beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla bildirilebileceği (İİK md. 170)
4. Borca itirazın beş gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle yapılabileceği (İİK md. 169)
5. On gün içinde mal beyanında bulunulması gerektiği; aksi hâlde hapisle tazyik olunacağı ve gerçeğe aykırı mal beyanında bulunmanın cezai sorumluluğa yol açacağı

Ödeme emri, senet sureti ile birlikte borçluya tebliğ edilir. Tebliğ tarihi, itiraz ve ödeme sürelerinin başlangıcı bakımından kritik öneme sahiptir.

5. Borca İtiraz (İİK md. 169 ve 169/a)

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine bir dilekçeyle başvurarak borca itiraz edebilir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece re'sen gözetilir.

İİK md. 169/a'ya göre borçlu, borca itiraz kapsamında aşağıdaki iddialarını ileri sürebilir:

• Borçlu olmadığı (borcun hiç doğmadığı)
• Borcun itfa edildiği (ödendiği)
• Borcun ertelendiği (mehil verildiği)
• Alacağın zamanaşımına uğradığı
• Yetki itirazı

Borca itirazda borçlu, itiraz nedenlerini İİK md. 169/a gereğince belge ile ispat etmek zorundadır. İtfa ve imhal iddialarının resmi veya imzası alacaklı tarafından ikrar edilmiş bir belge ile kanıtlanması gerekir.

Kritik fark: Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borca itiraz, satıştan başka takip işlemlerini durdurmaz. Bu durum, genel haciz yolundan en önemli farklardan biridir. Genel haciz yolunda borçlunun itirazı takibi tamamen durdururken, bu takip yolunda alacaklı on günlük ödeme süresi geçtikten sonra borçlunun mallarını haczettirebilir.

Ancak icra mahkemesi, borçlunun talebi üzerine itiraz nedenlerini inceleyerek gerekli görürse İİK md. 169/a/f.2 uyarınca icra takibinin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.

6. İmzaya İtiraz (İİK md. 170)

Borçlu, kambiyo senedindeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia ediyorsa, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle başvurmalıdır. İmzaya itiraz, açıkça yapılmalıdır; aksi hâlde kambiyo senedindeki imza, bu takip bakımından borçluya ait sayılır.

İİK md. 170/f.3 gereğince icra mahkemesi, imza itirazı üzerine yapacağı inceleme sonucunda itirazın kabulüne karar verirse takibin durdurulmasına hükmeder. İmzaya itiraz hâlinde ispat yükü alacaklıdadır; alacaklı, imzanın borçluya ait olduğunu kanıtlamak zorundadır. İmza incelemesi genellikle bilirkişi aracılığıyla yapılır.

İmzaya itirazın incelenmesi duruşmalı olarak yapılır. İcra mahkemesi, imza itirazının kabulüne veya reddine karar verir. İtirazın reddi hâlinde borçlu, takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK md. 170/f.4). İtirazın kabulü hâlinde ise alacaklı, takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.

7. Şikâyet Yolları (İİK md. 170/a)

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçlu, İİK md. 170/a kapsamında çeşitli şikâyet yollarına başvurabilir. Şikâyet süreleri türüne göre farklılık gösterir:

Beş günlük şikâyet (İİK md. 168/f.3):

• Senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığı iddiası
• Alacaklının takip hakkına sahip olmadığı iddiası

Yedi günlük şikâyet:

• Vadenin henüz gelmediği iddiası (İİK md. 168/f.5 kıyasen)

Süresiz şikâyet:

• Senet aslının icra dairesine verilmediği iddiası
• Yetkisizlik iddiası (İİK md. 16/f.2 kapsamında kamu düzenine ilişkin)

İcra mahkemesi, şikâyeti haklı bulursa takibin iptaline karar verir. Önemle belirtmek gerekir ki; senedin kambiyo senedi vasfını taşıyıp taşımadığının tespiti, icra müdürünün re'sen denetlemesi gereken bir husus olmasına rağmen, borçlu da bu konuda şikâyet yoluna başvurabilir.

8. Genel Haciz Yoluyla Takipten Farkları

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip ile genel haciz yoluyla takip arasında önemli farklar bulunmaktadır:

Bu farklardan en önemlisi, itirazın takip üzerindeki etkisidir. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borçlunun itirazı takibi kendiliğinden durdurmadığı için, alacaklı on günlük ödeme süresinin geçmesinden sonra borçlunun mallarının haczini isteyebilir. Bu durum, alacaklı açısından büyük bir avantaj oluştururken, borçlu açısından takibin durdurulması için icra mahkemesinden ayrıca karar alınması zorunluluğunu doğurur.

9. Takibin Kesinleşmesi ve Haciz Aşaması

Borçlu, on günlük ödeme süresi içinde borcunu ödemez veya beş günlük sürede itiraz/şikâyette bulunmaz ya da itirazı reddedilirse takip kesinleşir. Takibin kesinleşmesinin ardından alacaklı, İİK md. 78 uyarınca borçlunun mallarının haczini talep edebilir.

Haciz aşamasında aşağıdaki işlemler gerçekleştirilir:

Alacaklı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz talebinde bulunmalıdır (İİK md. 78/f.2). Bu süre geçirilirse yeniden ödeme emri tebliği gerekir. Haciz talebi üzerine icra dairesi, borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarını, banka hesaplarını ve üçüncü kişilerdeki alacaklarını haczedebilir. Haczedilmezlik kuralları genel haciz yoluyla aynı şekilde uygulanır; İİK md. 82'de sayılan mal ve haklar haczedilemez.

Haciz aşamasından sonraki süreç — satış (ihale), paraların paylaştırılması — genel haciz yoluyla takiple aynıdır. Hem taşınır hem taşınmaz mallarda hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmelidir (İİK md. 106 — 30.11.2021 tarihli değişiklik ile her iki mal türü için süre bir yıl olarak belirlenmiştir).

10. Zamanaşımı Süreleri

Kambiyo senetlerinde zamanaşımı, senedin türüne ve borçlunun konumuna göre farklılık gösterir:

Bono ve poliçede zamanaşımı (TTK md. 749):

• Kabul eden muhataba (poliçe) veya düzenleyene (bono) karşı: Vadeden itibaren 3 yıl
• Hamilin cirantalara ve düzenleyene karşı müracaat hakkı: Süresinde yapılmış protesto veya ibraz tarihinden itibaren 1 yıl
• Cirantaların birbirine ve düzenleyene karşı başvuru hakkı: Senedin ödendiği veya dava yoluyla senedin kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren 6 ay

Çekte zamanaşımı (TTK md. 814):

• Hamilin cirantalara, keşideciye ve diğer borçlulara karşı sahip olduğu başvuru hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar
• Çekte başvuru borçlularının birbirine karşı sahip oldukları haklar, senedin ödendiği veya senedin dava yoluyla kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren 3 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar

İcra takibinde zamanaşımı def'i, borçlu tarafından beş günlük itiraz süresi içinde icra mahkemesine ileri sürülmelidir. Zamanaşımını kesen sebepler TBK md. 154'te düzenlenmiştir; icra takibi başlatılması zamanaşımını keser.

11. 2026 Yılı Harç ve Masraflar

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte 2026 yılı itibarıyla ödenmesi gereken harç ve masraflar şu şekildedir:

Tahsil harçları (tahsilat aşamasında):

Peşin harç, ilamsız icra takiplerinde tahsil harcına mahsuben alınır; takip sonunda tahsil harcından düşülür. Ayrıca alacaklı, avukat aracılığıyla takip yapıyorsa, 2026 TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre icra takiplerinde maktu vekâlet ücreti ve nispi vekâlet ücreti de masraf kalemleri arasında yer alır.

12. Protesto Zorunluluğu ve İstisnaları

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte protesto, senedin türüne ve borçlunun konumuna göre farklı sonuçlar doğurur. Protesto, senedin vadesinde ödenmediğinin resmi olarak tespit ettirilmesi işlemidir.

Bonoda protesto: Bonoda düzenleyen, asıl borçlu konumundadır. Hamilin düzenleyene başvurması için protesto çektirilmesine gerek yoktur. Ancak hamilin cirantalara ve avalistlere başvurabilmesi için ödememe protestosu çektirilmesi zorunludur (TTK md. 714 kıyasen). Protesto, vadeden itibaren iki iş günü içinde çektirilmelidir.

Poliçede protesto: Poliçede kabul etmiş muhatap asıl borçludur ve ona başvurmak için protesto gerekmez. Ancak müracaat borçlularına (düzenleyen, cirantalar, avalistler) başvurabilmek için TTK md. 713 uyarınca ödememe protestosu çektirilmesi şarttır.

Çekte protesto: Çekin süresinde ibraz edildiği hâlde ödenmediğinin tespiti, TTK md. 808 uyarınca resmi belge (protesto), muhatap bankanın ibraz tarihini gösteren ve imzalı beyanı veya takas odasının beyanı ile saptanmalıdır. Uygulamada bankalar, çekin arka yüzüne "karşılıksız" şerhi düşerek bu işlevi yerine getirmektedir.

Protestodan muafiyet: Senet üzerinde "protestosuz" veya "masrafsız" kaydı bulunan hâllerde, protesto çektirilmesine gerek kalmaz (TTK md. 722). Bu kayıt düzenleyen tarafından konulmuşsa tüm senet borçluları için, ciranta tarafından konulmuşsa yalnızca o ciranta için geçerlidir.

13. Müracaat Borçluları ve Aval

Müracaat Borçluları

Kambiyo senetlerinde borçlular, asıl borçlu ve müracaat borçluları olarak ikiye ayrılır. Asıl borçlu, bonoda düzenleyen, poliçede kabul etmiş muhatap, çekte ise keşidecidir. Müracaat borçluları ise cirantalar, düzenleyen (poliçede) ve bunların avalistleridir. Hamil, müracaat borçlularının tamamına veya bir kısmına, aynı anda veya peş peşe başvurabilir (TTK md. 724 poliçede, bono ve çekte kıyasen). Müracaat borçlularının sorumluluğu müteselsil niteliktedir; hamil dilediği müracaat borçlusuna alacağın tamamı için başvurabilir.

Aval (Kambiyo Senedinde Kefalet)

Aval, bir kambiyo senedinde yer alan borçlunun borcunu teminat altına almak amacıyla üçüncü bir kişi tarafından verilen güvencedir. TTK md. 700 ve devamında düzenlenen aval müessesesi, adi kefaletten farklı olarak soyut ve bağımsız bir teminat işlevi görür.

Aval veren kişi, kimin için aval verdiyse onunla aynı şekilde sorumludur (TTK md. 702/f.1). Aval şerhi mutlaka senedin ön yüzüne veya alonj üzerine yazılmalı ve "aval içindir" ibaresiyle birlikte aval verenin imzasını taşımalıdır. Senedin ön yüzünde düzenleyen veya muhatap dışındaki bir kişinin imzası, aval şerhi olarak kabul edilir (TTK md. 701/f.3).

Aval veren, ödemeyi yaptığında kambiyo senedinden doğan hakları, lehine aval verdiği kişiye ve ona karşı sorumlu olan kişilere karşı kazanır (TTK md. 702/f.2). Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte aval veren de borçlu sıfatıyla takibe dahil edilebilir.

14. İhtiyati Haciz ve Kambiyo Senetleri

İİK md. 257 uyarınca rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun mallarına ihtiyati haciz konulmasını talep edebilir. Kambiyo senetleri açısından ihtiyati haciz, özellikle şu durumlarda önem kazanır:

Vadesi gelmiş kambiyo senetlerinde: Hamil, vadesi gelmiş ancak henüz icra takibi başlatmadığı bir kambiyo senedine dayanarak, genel mahkemeden (asliye ticaret veya asliye hukuk mahkemesi) ihtiyati haciz kararı isteyebilir. Mahkeme, alacağın varlığını yaklaşık olarak ispat yeterli görerek karar verebilir.

Vadesi gelmemiş kambiyo senetlerinde: İİK md. 257/f.2 uyarınca vadesi gelmemiş borçlarda ihtiyati haciz yalnızca, borçlunun belli bir ikametgâhının bulunmaması, borçlunun mallarını gizlemesi, kaçırması veya kaçmaya hazırlanması gibi hâllerde istenebilir.

İhtiyati hacizden kesin hacze geçiş: İhtiyati haciz kararını alan alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibini başlatmalıdır (İİK md. 264/f.1). On günlük ödeme süresi geçtikten sonra ihtiyati haciz kendiliğinden kesin hacze dönüşür. Borçlunun itirazı ihtiyati haczi kaldırmaz; yalnızca satış aşamasını engeller.

15. Teminat Senedi ve Bedelsizlik İddiası

Uygulamada kambiyo senetleri sıklıkla bir sözleşmenin teminatı olarak düzenlenmektedir. Teminat senedi, taraflar arasındaki temel ilişkinin (kira, satış, eser sözleşmesi vb.) güvencesi olarak verilir ve alacak doğmadığı veya sona erdiği takdirde iade edilmesi gereken bir senettir.

Teminat senedi iddiası kambiyo takibinde ileri sürülebilir mi? Borçlu, senedin teminat amacıyla verildiğini beş günlük itiraz süresi içinde icra mahkemesine bildirmek zorundadır. Ancak bu iddia İİK md. 169/a kapsamında borca itiraz niteliğindedir ve borçlu bu iddiasını yazılı belge ile kanıtlamak zorundadır. Senedin teminat amacıyla verildiğini gösteren yazılı bir belge (sözleşme, protokol, teminat makbuzu vb.) yoksa icra mahkemesi bu iddiayı kabul etmez.

Bedelsizlik iddiası: Borçlu, kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu veya karşılığının bulunmadığını iddia ediyorsa, bu da borca itiraz kapsamında değerlendirilir. Bedelsizlik iddiasının yazılı belgeyle ispatı gerekir. Kambiyo senetlerinin soyutluğu (mücerretliği) ilkesi gereği, senet temel ilişkiden bağımsızdır ve asıl borç ilişkisindeki geçersizlik kural olarak senetten doğan hakkı etkilemez. Ancak doğrudan taraflar arasında (keşideci-lehtar ilişkisinde) şahsi def'iler ileri sürülebilir.

Hatır senedi: Taraflar arasında gerçek bir borç ilişkisi bulunmaksızın, hatır amacıyla düzenlenen kambiyo senetleridir. Hatır senedinde düzenleyen ile lehtar arasında bir bedel ilişkisi yoktur. Borçlu, hatır senedi iddiasını icra mahkemesinde yazılı belgeyle ispatlarsa takibin durdurulmasına karar verilebilir.

16. Menfi Tespit ve İstirdat Davası

Borçlu, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla başlatılan takipte borçlu olmadığını düşünüyorsa, İİK md. 72 kapsamında menfi tespit davası açabilir. Menfi tespit davası, borçlunun borçlu olmadığının tespitini amaçlayan bir dava olup genel mahkemelerde (asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesi) açılır.

Menfi tespit davasının takip üzerinde doğrudan durdurucu etkisi yoktur. Ancak borçlu, mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alarak icra takibinin durdurulmasını sağlayabilir. Bunun için alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat gösterilmesi gerekir (İİK md. 72/f.3).

Borç, icra takibi sonucunda ödenmiş ise borçlu artık menfi tespit davası değil, istirdat davası (geri alma davası) açabilir. İstirdat davası, paranın yanlış yere ödendiğinin tespiti ile geri alınmasını amaçlar ve ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (İİK md. 72/f.7).

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte menfi tespit davası hakkında daha ayrıntılı bilgi için Menfi Tespit Davası Rehberi sayfamıza göz atabilirsiniz.

17. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte itiraz süresi kaç gündür?

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle itiraz edebilir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; süre geçirildikten sonra itiraz hakkı kaybedilir. Genel haciz yolunda bu süre 7 gündür.

2. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda itiraz takibi durdurur mu?

Hayır, bu takip yolunun en önemli özelliği borçlunun itirazının takibi kendiliğinden durdurmamasıdır. İtiraz yalnızca satış işlemini durdurur; haciz ve diğer takip işlemleri devam eder. Takibin durdurulması için icra mahkemesinden ayrıca karar alınması gerekir.

3. Vadesi gelmemiş bonoya dayalı olarak kambiyo takibi başlatılabilir mi?

Hayır, başlatılamaz. İcra müdürü, takip talebi sırasında senedin vadesinin gelip gelmediğini re'sen denetler. Vadesi gelmemiş bir senede dayanılarak takip talebinde bulunulursa, icra müdürü bu talebi reddeder. Borçlu da vadenin gelmediğini yedi günlük sürede şikâyet yoluyla ileri sürebilir.

4. Çekin ibraz süresi ne kadardır ve ibraz edilmezse ne olur?

Çekin ibraz süresi, düzenlendiği yere göre değişir: aynı yerde (keşide yeri ile ödeme yeri aynı ilde) 10 gün, farklı yerde 1 ay, farklı kıtada 3 aydır (TTK md. 796). Süresinde ibraz edilmeyen çek, kambiyo senedi vasfını kaybetmez ancak hamilin cirantalara ve keşideciye karşı müracaat hakkı düşer.

5. Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte yetkili icra dairesi neresidir?

İİK md. 50 uyarınca genel yetki kuralları geçerlidir. Borçlunun yerleşim yeri icra dairesi yetkilidir. Ayrıca senedin düzenlenme yeri veya ödeme yeri icra dairesi de yetkili olabilir. Yetki itirazı, beş gün içinde icra mahkemesine yapılmalıdır.

6. İmzaya itiraz reddedilirse borçlu ne kadar tazminat öder?

İİK md. 170/f.4 gereğince, imzaya itirazın reddi hâlinde borçlu, takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Bu tazminat, itirazın kötü niyetle yapılmasını önlemeye yönelik caydırıcı bir yaptırımdır.

7. Kambiyo senedinde ciranta olarak takip edilebilir miyim?

Evet. Kambiyo senetlerinde ciro silsilesi içinde yer alan cirantalar, hamilin müracaat borçluları arasındadır. Hamil, keşideci/düzenleyen yanında cirantalara da başvurabilir. Cirantanın sorumluluğu müteselsil niteliktedir (TTK md. 724 poliçe için, bono ve çekte kıyasen uygulanır).

8. Aval veren kişi kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip edilebilir mi?

Evet. Aval veren, lehine aval verdiği kişiyle aynı şekilde sorumludur (TTK md. 702). Dolayısıyla aval veren kişi, asıl borçluyla birlikte veya tek başına kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip edilebilir. Aval verenin imzaya itiraz ve borca itiraz hakları saklıdır.

9. Teminat senedi olarak verilen bonoya dayalı icra takibi yapılabilir mi?

Borçlu, senedin teminat amacıyla verildiğini ileri sürebilir; ancak bu iddiasını İİK md. 169/a kapsamında yazılı belge ile ispatlamak zorundadır. Teminat ilişkisini gösteren bir sözleşme, protokol veya teminat makbuzu sunulamadığı takdirde, icra mahkemesi bu itirazı reddeder. Senet üzerinde "teminat senedidir" ibaresi tek başına yeterli değildir; yazılı bir belgeyle desteklenmesi gerekir.

10. Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte protesto gerekli midir?

Asıl borçluya (bonoda düzenleyen, poliçede kabul etmiş muhatap) karşı başvuru için protesto gerekmez. Ancak müracaat borçlularına (cirantalar, avalistler) karşı başvuru için kural olarak ödememe protestosu çektirilmesi zorunludur. Senet üzerinde "protestosuz" kaydı varsa protesto şartı aranmaz. Çekte ise bankaya ibraz ve karşılıksız şerhi, protesto yerine geçer.

11. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda ihtiyati haciz kararı nasıl alınır?

İhtiyati haciz kararı, takipten önce veya sonra genel mahkemeden (asliye ticaret veya asliye hukuk) talep edilir. Vadesi gelmiş kambiyo senedinde alacaklının alacağını yaklaşık olarak ispat etmesi yeterlidir. İhtiyati haciz kararından sonra 10 gün içinde takip başlatılmalı, aksi hâlde ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar (İİK md. 264).

18. Sonuç

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, alacaklıların çek, bono veya poliçeye dayalı alacaklarını hızlı ve etkili biçimde tahsil edebilmelerine olanak tanıyan güçlü bir hukuki araçtır. Genel haciz yoluna kıyasla sağladığı en büyük avantaj, borçlunun itirazının takibi kendiliğinden durdurmaması ve rehinle temin edilmiş alacaklarda dahi doğrudan bu yola başvurulabilmesidir.

Ancak bu takip yolunun doğru uygulanması, hem alacaklı hem de borçlu açısından hayati önem taşır. Alacaklının kambiyo senedinin aslını sunması, senedin vadesinin gelmiş olması ve kambiyo senedi niteliğini taşıması gibi şartların eksiksiz yerine getirilmesi gerekir. Borçlu açısından ise beş günlük itiraz süresinin hak düşürücü nitelikte olması, itirazın mutlaka icra mahkemesine dilekçeyle yapılması zorunluluğu ve itirazın takibi kendiliğinden durdurmaması gibi hususlar dikkatle takip edilmelidir.

2026 yılında güncellenen harç tutarları ve takip masrafları göz önünde bulundurularak, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip sürecinin bir avukat eşliğinde yürütülmesi, olası hak kayıplarının önlenmesi açısından önerilmektedir.

İcra takibi sürecinin genel işleyişi hakkında ayrıntılı bilgi için İcra Takibi Rehberi sayfamızı, ilamsız icra takibi süreci için İlamsız İcra Takibi Rehberi sayfamızı, ilamlı icra takibi için ise İlamlı İcra Takibi Rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz. Çek ve senet hukukunun genel esasları hakkında ise Çek ve Senet Hukuku Rehberi sayfamız kapsamlı bir kaynak sunmaktadır.

Kaynaklar

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, md. 167-176/b, md. 58, md. 72, md. 78, md. 82, md. 106, md. 257-266 (ihtiyati haciz)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, md. 671 vd. (poliçe), md. 700-702 (aval), md. 713-714 (protesto), md. 722 (protestodan muafiyet), md. 724 (müteselsil sorumluluk), md. 749 (zamanaşımı), md. 776 vd. (bono), md. 780 vd. (çek), md. 795, md. 796, md. 808, md. 814
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 154 (zamanaşımını kesen sebepler)
• 492 sayılı Harçlar Kanunu (1 sayılı tarife)
• Sümer, H.H. — Ticaret Hukuku Ders Kitabı
• Kaya, A. — Türk Ticaret Kanunu Gerekçeli-Karşılaştırmalı-Notlu
• İmza (Açığa Atılan İmza – Çift İmza - Aval) — İçtihat Derlemesi
• İcra İnkar Tazminatı (Yüksek Yargı Kararları) — İçtihat Derlemesi
• İhtiyati Haciz - Tahliye — Açıklamalı İçtihatlı İcra İflas Davaları Seri 12
• Şeker, H. — Medeni Hak ve Yükümlüklere İlişkin Davalarda Süreç Adaleti

Anahtar Kelimeler: kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, kambiyo senedi icra takibi, çek icra takibi 2026, bono icra takibi, poliçe takip, İİK 167, İİK 168 ödeme emri, kambiyo senedi itiraz süresi, imzaya itiraz, borca itiraz, icra takibi zamanaşımı, kambiyo senedi haciz, Örnek No 10, icra harçları 2026, aval kambiyo senedi, protesto zorunluluğu, teminat senedi icra takibi, müracaat borçlusu, ihtiyati haciz kambiyo senedi, bedelsizlik iddiası, hatır senedi