Yapay Zeka ve Hukuk: Sorumluluk, Tazminat ve KVKK — 2026 Güncel Rehber

Yapay zeka teknolojileri günlük hayatın her alanına hızla nüfuz ederken, bu sistemlerin neden olduğu zararlardan kimin sorumlu olacağı, kişisel verilerin nasıl korunacağı ve mevcut hukuk düzeninin bu yeni gerçekliğe nasıl uyum sağlayacağı soruları giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu rehberde; yapay zekanın Türk hukukundaki yeri, sorumluluk rejimi, KVKK kapsamında veri koruma yükümlülükleri, tazminat hakları, deepfake suçları, fikri mülkiyet meseleleri ve 2026 yılında TBMM gündemine gelen kanun teklifleri detaylı olarak incelenmektedir.

1. Yapay Zeka Nedir? Hukuki Tanım ve Kavramsal Çerçeve

Yapay zeka (YZ), insan zekasına özgü öğrenme, muhakeme, algılama ve karar verme gibi bilişsel işlevleri taklit edebilen yazılım sistemlerinin genel adıdır. Makine öğrenmesi, derin öğrenme, doğal dil işleme ve bilgisayarlı görü gibi alt dalları bulunan yapay zeka; otonom araçlardan sağlık teşhis sistemlerine, chatbot'lardan yüz tanıma teknolojilerine kadar geniş bir uygulama alanına sahiptir.

Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü (EU AI Act) yapay zekayı; "değişen düzeylerde özerklikle çalışabilen ve açık ya da örtük amaçlar doğrultusunda çıktılar (tahminler, öneriler, kararlar, içerik) üretebilen makine tabanlı sistemler" olarak tanımlamaktadır. Türk hukukunda ise henüz yapay zekaya özgü yasal bir tanım bulunmamakla birlikte, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) md. 6 ve md. 9 kapsamında otomatik veri işleme sistemleri düzenlenmiş; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) md. 243-246 arasındaki bilişim suçları hükümleri ise yapay zeka kaynaklı suçlara kıyasen uygulanabilmektedir.

2. Yapay Zekanın Hukuki Statüsü: Kişi mi, Eşya mı?

Türk hukuku mevcut haliyle yapay zekayı bağımsız bir hukuk süjesi olarak tanımamaktadır. Türk Medeni Kanunu (TMK) kapsamında hak ve borç sahibi olabilecek iki kategori bulunur: gerçek kişiler ve tüzel kişiler. Yapay zeka sistemleri bu iki kategoriden hiçbirine dahil edilmediğinden, hukuken "eşya" statüsündedir.

Bu durum önemli sonuçlar doğurmaktadır: Yapay zeka bir sözleşmenin tarafı olamaz, dava açamaz, dava edilemez ve cezai sorumluluk altına giremez. Avrupa Parlamentosu'nun 2017 yılında gündeme getirdiği "elektronik kişilik" (e-person) kavramı tartışılmış, ancak hem AB'de hem de Türkiye'de kabul görmemiştir. Dolayısıyla yapay zekanın neden olduğu her türlü zarar, hukuken o sistemi geliştiren, işleten veya kullanan gerçek ya da tüzel kişilere atfedilmektedir.

Doktrinde ise yapay zekanın hukuki niteliği konusunda üç temel yaklaşım bulunmaktadır: (i) araç görüşü — yapay zeka bir alet gibi değerlendirilir ve sorumluluk kullanan kişiye aittir, (ii) ürün görüşü — yapay zeka bir ürün olarak kabul edilir ve üretici sorumluluğu uygulanır, (iii) vekil görüşü — yapay zeka kullanıcının bir temsilcisi gibi işlev görür ve sonuçlarından kullanıcı sorumludur.

3. Yapay Zeka Kaynaklı Zararlarda Sorumluluk Türleri

Yapay zeka sistemlerinin neden olduğu zararlarda Türk hukukunda birden fazla sorumluluk rejimi devreye girebilir. Sorumluluk zincirinde geliştirici (yazılım firması), işleten (sistemi faaliyete geçiren kuruluş), kullanıcı (nihai kullanıcı) ve veri sağlayıcı (eğitim verisi sunan taraf) yer almaktadır.

3.1. Kusur Sorumluluğu (TBK md. 49)

Türk Borçlar Kanunu (TBK) md. 49 uyarınca haksız fiil sorumluluğu; hukuka aykırı fiil, zarar, illiyet bağı ve kusur unsurlarının bir arada bulunmasını gerektirir. Yapay zeka bağlamında; bir yazılım firmasının bilinen bir güvenlik açığını gidermemesi veya yetersiz test süreciyle ürünü piyasaya sürmesi halinde kusur sorumluluğu gündeme gelir. Haksız fiil sorumluluğunun temel ilkelerine göre, zarara neden olan kişinin kusurunun varlığı ispat edilmelidir.

3.2. Kusursuz Sorumluluk ve Tehlike Sorumluluğu (TBK md. 71)

Yapay zeka sistemlerinin yarattığı en büyük hukuki sorun, zararın nedeninin her zaman açıkça belirlenememesidir. "Kara kutu" (black box) niteliğindeki derin öğrenme algoritmalarında hatanın kaynağını tespit etmek teknik olarak güçtür. Bu nedenle doktrinde yapay zeka kaynaklı zararlar için kusursuz sorumluluk rejiminin uygulanması gerektiği savunulmaktadır.

TBK md. 71 tehlike sorumluluğunu düzenlemektedir: "Önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğu takdirde, bu zarardan işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumludur." Otonom araçlar, endüstriyel robotlar ve tıbbi yapay zeka sistemleri gibi yüksek riskli uygulamalar için tehlike sorumluluğunun uygulanması giderek daha fazla tartışılmaktadır. Tehlike sorumluluğu, sorumluluk türlerinin en ağırıdır; sorumluluğun kurulması için kusur aranmaz, zararlı fiilin tehlikeli işletme faaliyeti kapsamında gerçekleşmesi yeterlidir.

3.3. Ürün Sorumluluğu

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında yapay zeka içeren ürünlerin (otonom araç, akıllı ev cihazı, tıbbi cihaz) ayıplı çıkması halinde üretici, ithalatçı ve satıcı tüketiciye karşı müteselsilen sorumludur. AB Ürün Sorumluluğu Direktifi'nin 2024 yılında güncellenmesiyle yazılımlar da açıkça "ürün" kapsamına alınmıştır; Türkiye'nin AB uyum süreci çerçevesinde benzer düzenlemeleri benimsemesi beklenmektedir.

3.4. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu (TBK md. 66)

Bir işletme bünyesinde yapay zeka sistemi kullanan işveren, TBK md. 66 kapsamında adam çalıştıranın sorumluluğu hükümlerine tabi olabilir. Yapay zekanın bir "çalışan" gibi işlev gördüğü durumlarda, sistemin neden olduğu zarardan işveren kurtuluş kanıtı getirmedikçe sorumlu tutulmaktadır.

4. Yapay Zeka Kaynaklı Zararlarda Tazminat

Yapay zeka sistemlerinin neden olduğu zararlarda hem maddi hem de manevi tazminat talep edilebilir.

Maddi tazminat kapsamında; tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı, kazanç kaybı, malvarlığı zararları ve yapay zeka hatasından kaynaklanan ekonomik kayıplar (hatalı kredi kararı, yanlış teşhis sonucu gereksiz tedavi masrafları vb.) talep edilebilir.

Manevi tazminat ise kişilik değerlerinde meydana gelen eksilme nedeniyle hükmedilir. Deepfake ile itibar zedelenmesi, yapay zeka tarafından haksız olarak reddedilen başvurular sonucu yaşanan psikolojik sıkıntı ve algoritmik ayrımcılık mağduriyeti manevi tazminat gerekçeleri arasındadır.

Zamanaşımı: Haksız fiilden doğan tazminat talepleri TBK md. 72 uyarınca zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar.

5. KVKK ve Yapay Zeka: Veri Koruma Boyutu

Yapay zeka sistemleri büyük miktarda kişisel veri işleyerek çalıştığından, 6698 sayılı KVKK bu alanda kritik bir düzenleyici çerçeve oluşturmaktadır. Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK Kurumu), Nisan 2025'te yayımladığı "Yapay Zeka Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeler" rehberi ile bu konuda ilk kapsamlı çerçeveyi ortaya koymuştur.

5.1. Temel İlkeler

KVKK'nın yapay zeka uygulamalarına etkisi şu ilkeler çerçevesinde değerlendirilmelidir:

• Hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk (md. 4/2-a): Yapay zeka sistemleri veri işlerken hukuka uygun hareket etmelidir.
• Belirli, açık ve meşru amaçlar için işleme (md. 4/2-b): Veri, yalnızca belirlenen amaç doğrultusunda kullanılmalıdır.
• Veri minimizasyonu (md. 4/2-c): Yalnızca gerekli olan veri işlenmelidir; "büyük veri her şeyi çözer" anlayışı KVKK'ya aykırıdır.
• Doğruluk ve güncellik (md. 4/2-ç): Eğitim verileri doğru ve güncel olmalıdır.
• Sınırlı süre saklama (md. 4/2-d): İşleme amacı ortadan kalktığında veriler silinmelidir.

5.2. Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen Ayrımı

KVKK'da veri sorumlusu, "kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen kişi" olarak tanımlanmaktadır. Yapay zeka ekosisteminde veri sorumlusu genellikle sistemi işleten kuruluştur (banka, hastane, e-ticaret platformu). Yapay zeka geliştiricisi ise veri sorumlusunun talimatıyla veriyi işlediği ölçüde "veri işleyen" statüsündedir. Bu ayrım, ihlal durumunda sorumluluğun doğru kişiye yönlendirilmesi açısından büyük önem taşır.

5.3. 2026 KVKK İdari Para Cezaları

KVKK kapsamındaki idari para cezaları, %25,49 yeniden değerleme oranıyla 1 Ocak 2026 itibarıyla güncellenmiştir:

Bu cezalar, yapay zeka kullanan şirketler açısından ciddi mali riskler oluşturmaktadır. Özellikle yapay zeka eğitim verisi olarak kişisel veri kullanan firmalar, veri güvenliği tedbirlerini almadıkları takdirde 17 milyon TL'yi aşan yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.

6. Otomatik Karar Verme ve Profilleme

KVKK md. 11/1-g ilgili kişiye, "münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla işlenen verilerin analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme" hakkı tanımaktadır. Bu hüküm, yapay zeka tabanlı karar verme süreçlerinde doğrudan uygulanabilir niteliktedir.

Otomatik karar verme; kredi başvurusunun yapay zeka tarafından reddedilmesi, işe alım sürecinde algoritmanın adayı elemesi, sigorta priminin yapay zeka modeliyle belirlenmesi veya vergi risk profilinin otomatik olarak çıkarılması gibi durumları kapsar.

Bu kapsamda ilgili kişi şu haklara sahiptir:

• Kararın yalnızca otomatik sistemle alındığını öğrenme hakkı
• Kararın yeniden incelenmesini talep etme hakkı ("anlamlı insan müdahalesi" — human-in-the-loop)
• Algoritmanın mantığının kendisine açıklanmasını isteme hakkı
• Ayrımcı sonuç doğuran karara itiraz etme hakkı

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, bu konuda aldığı kararlarda veri sorumlularının otomatik karar verme süreçlerinde şeffaf olmasını ve ilgili kişilere itiraz mekanizması sunmasını zorunlu kılmaktadır.

7. Deepfake ve Yapay Zeka Suçları

Yapay zekanın suç işleme aracı olarak kullanılması, ceza hukuku açısından yeni sorunlar doğurmaktadır. Deepfake teknolojisi bu alanda en yaygın tehditlerden biridir.

7.1. Deepfake'in Cezai Boyutu

Türk hukukunda deepfake'e özgü bir suç tipi henüz tanımlanmamıştır; ancak mevcut TCK hükümleri kıyasen uygulanmaktadır:

• TCK md. 134 — Özel hayatın gizliliğini ihlal: Deepfake ile kişinin görüntüsünün izinsiz kullanılması, 1-3 yıl hapis cezasını gerektirir.
• TCK md. 135-136 — Kişisel verilerin kaydedilmesi ve hukuka aykırı yayılması: Kişinin yüz verisinin izinsiz işlenmesi ve paylaşılması.
• TCK md. 107 — Şantaj: Deepfake içerikle şantaj yapılması halinde 1-3 yıl hapis cezası.
• TCK md. 157-158 — Dolandırıcılık: Deepfake ses veya görüntüyle kişilerin aldatılarak mali zarara uğratılması, bilişim sistemleri kullanılarak nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir.
• TCK md. 267 — İftira: Deepfake kanıtlarla suç isnat edilmesi.

7.2. Diğer Yapay Zeka Kaynaklı Suçlar

Yapay zeka destekli siber saldırılar (TCK md. 243-245 — bilişim sistemlerine girme, sistemi engelleme, verileri bozma), yapay zeka ile üretilen sahte belgeler (TCK md. 204 — resmi belgede sahtecilik) ve otonom silah sistemleriyle işlenen suçlar da ceza hukukunun gündemine girmiştir. Bu suçlarda cezai sorumluluk, yapay zekayı programlayan, yönlendiren veya kontrol eden gerçek kişilere aittir.

8. Fikri Mülkiyet ve Yapay Zeka

Yapay zekanın ürettiği eserlerin telif hakkı korumasından yararlanıp yararlanamayacağı, dünya genelinde tartışmalı bir konudur.

8.1. Eser Sahipliği Sorunu

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) md. 1/B'de eser, "sahibinin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat mahsulleri" olarak tanımlanmıştır. FSEK'e göre eser sahibi ancak bir "gerçek kişi" olabilir (md. 8). Bu durumda yapay zekanın bağımsız olarak ürettiği metin, görsel veya müzik eseri, FSEK kapsamında koruma altına alınamaz.

Bununla birlikte, yapay zeka bir araç olarak kullanıldığında (insan yönlendirmesiyle çıktı üretilmesi), eserin telif korumasından yararlanıp yararlanamayacağı, insanın katkısının "hususiyet" düzeyine ulaşıp ulaşmadığına göre değerlendirilecektir. Bu konuda Türk mahkemelerinin henüz emsal bir kararı bulunmamaktadır.

8.2. Patent ve Buluş Sahipliği

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında patent başvurusu yalnızca gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılabilir. Yapay zekanın buluşçu olarak gösterilmesi mümkün değildir. Uluslararası alanda da (ABD, AB, İngiltere) yapay zekanın buluşçu sıfatıyla patent başvurusunda bulunması reddedilmiştir (DABUS kararları).

8.3. Eğitim Verisinde Telif Hakkı İhlali

Yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılan verilerin telif hakkı sahiplerinden izin alınıp alınmadığı, küresel ölçekte dava konusu olan bir meseledir. Türk hukukunda FSEK md. 38 kapsamındaki "kişisel kullanım" istisnasının yapay zeka eğitim süreçlerini kapsayıp kapsamadığı henüz netleşmemiştir.

9. Otonom Araçlar ve Sorumluluk

Yapay zeka hukukunun en somut uygulama alanlarından biri otonom araçlardır. Türk hukukunda otonom araçlara özgü bir düzenleme bulunmamakta; mevzuat, klasik "araç-sürücü" ilişkisine dayalı olarak yorumlanmaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 85 uyarınca, motorlu aracın işletilmesinden doğan zararlardan araç işleteni ve sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur. Otonom araçlarda "işleten" kavramının kapsamı tartışmalıdır: aracın yazılım üreticisi mi, araç sahibi mi yoksa yolcu mu işleten sayılacaktır?

Doktrinde hakim görüş, otonom araçlarda aracın güvenliği üzerindeki kontrolün büyük ölçüde yazılım üreticisine ait olması nedeniyle, tehlike sorumluluğunun üretici üzerine yoğunlaştırılması gerektiği yönündedir. Ancak mevcut mevzuatta bu konuda açık bir düzenleme yoktur ve her olay somut deliller, teknik bilirkişi raporları ve mahkeme yorumlarıyla çözümlenmektedir.

10. AB Yapay Zeka Tüzüğü (EU AI Act) ve Türkiye'ye Etkisi

Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü, 12 Temmuz 2024'te Resmi Gazete'de yayımlanmış ve 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girmiştir. Tüzük, risk temelli bir yaklaşım benimser ve yapay zeka sistemlerini dört risk kategorisine ayırır:

• Kabul edilemez risk: Sosyal puanlama, gerçek zamanlı biyometrik kimlik tespiti gibi uygulamalar yasaklanmıştır (2 Şubat 2025'ten itibaren uygulanmaktadır).
• Yüksek risk: İstihdam, eğitim, sağlık, yargı ve kolluk alanlarındaki yapay zeka sistemleri sıkı denetim altına alınmıştır (2 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanacaktır).
• Sınırlı risk: Chatbot'lar ve deepfake üreten sistemler için şeffaflık yükümlülükleri getirilmiştir.
• Minimal risk: Spam filtreleri, öneri sistemleri gibi düşük riskli uygulamalar serbestçe kullanılabilir.

Türkiye AB üyesi olmasa da, AB pazarına ihracat yapan Türk teknoloji şirketleri bu tüzüğe uymak zorundadır. Ayrıca Türkiye'nin AB uyum sürecinde benzer bir düzenleme yapması beklenmektedir.

11. Türkiye'de Yapay Zeka Kanun Teklifleri ve Güncel Mevzuat (2026)

Türkiye'de yapay zekaya özgü kapsamlı bir kanun henüz yürürlükte değildir; ancak TBMM gündemine çeşitli kanun teklifleri gelmiştir:

11.1. TBMM Kanun Teklifleri

• 25 Haziran 2024 tarihli teklif: Risk temelli ve sistematik bir yaklaşım arayışını yansıtan ilk kapsamlı teklif.
• 23 Temmuz 2025 tarihli teklif: Yapay zekayı hukuki zeminde tanımlayan, ceza sorumluluğu, erişim engelleme süreleri, veri güvenliği, ayrımcılık yasağı ve deepfake içeriklerin etiketlenmesi gibi konularda yeni yükümlülükler ve yaptırımlar öngören teklif.
• 10 Kasım 2025 ve 3 Aralık 2025 tarihli teklifler: Yapay zekanın belirli çıktıları üzerinden mevcut mevzuata eklemlenme yolunu tercih eden düzenlemeler.

11.2. Mevcut Düzenleyici Çerçeve

Yapay zekaya özgü bir kanun olmasa da, mevcut mevzuattaki şu düzenlemeler yapay zeka uygulamalarını kapsamaktadır:

• KVKK (6698 sayılı Kanun): Otomatik veri işleme, profilleme ve veri güvenliği
• TCK (5237 sayılı Kanun): Bilişim suçları (md. 243-246), kişilik haklarına saldırı
• TBK (6098 sayılı Kanun): Haksız fiil sorumluluğu, tehlike sorumluluğu
• Tüketici Kanunu (6502 sayılı Kanun): Ayıplı ürün ve hizmet sorumluluğu
• FSEK (5846 sayılı Kanun): Telif hakkı ihlali
• SMK (6769 sayılı Kanun): Patent ve marka hakları
• KVKK Kurumu rehberleri: "Yapay Zeka Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeler" (Nisan 2025), "Üretken Yapay Zeka ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi" (Kasım 2025), "İşyerinde Üretken Yapay Zeka Araçlarının Kullanımı" (Şubat 2026)

11.3. Ulusal Yapay Zeka Stratejisi

Türkiye, 2021 yılında yayımlanan "Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (2021-2025)" ile yapay zeka alanında politika çerçevesini belirlemiştir. 2026 yılı itibarıyla bu stratejinin güncellenmesi ve yasal düzenleme sürecinin hızlandırılması beklenmektedir.

12. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Yapay zeka bir hata yaptığında kimi dava edebilirim?

Yapay zekanın hukuki kişiliği bulunmadığından, dava doğrudan yapay zeka sistemine yöneltilemez. Zarara uğrayan kişi; sistemi geliştiren yazılım firmasını (ürün sorumluluğu), sistemi işleten kuruluşu (adam çalıştıranın sorumluluğu veya tehlike sorumluluğu) ve duruma göre kullanıcıyı (kusur sorumluluğu) dava edebilir. Sorumluluk zincirinde birden fazla kişi müteselsilen sorumlu olabilir.

2. ChatGPT veya benzeri yapay zeka araçlarına kişisel verilerimi paylaşırsam KVKK kapsamında haklarım nelerdir?

Yapay zeka araçlarına girdiğiniz kişisel veriler KVKK kapsamında korunmaktadır. Veri sorumlusundan (yapay zeka hizmet sağlayıcısı) verilerinizin silinmesini, düzeltilmesini, işlenme amacını öğrenmeyi ve otomatik analiz sonucu aleyhinize bir sonuç doğmuşsa itiraz etmeyi talep edebilirsiniz (KVKK md. 11).

3. Deepfake ile hazırlanan sahte videom yayılırsa ne yapabilirim?

Derhal savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsiniz (TCK md. 134 — özel hayatın gizliliğini ihlal, TCK md. 135-136 — kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması). Aynı zamanda hukuk mahkemesinde kişilik hakkı ihlali nedeniyle manevi tazminat davası açabilir, içeriğin yayından kaldırılması için sulh ceza hakimliğinden erişimin engellenmesi kararı talep edebilirsiniz (5651 sayılı Kanun md. 8 ve md. 8/A kapsamında).

4. İşverenin yapay zeka ile çalışanları izlemesi hukuka uygun mudur?

İşverenin yapay zeka tabanlı izleme sistemleri kullanması, KVKK md. 5 kapsamında meşru menfaat veya açık rıza şartlarına bağlıdır. İşveren, izleme faaliyeti hakkında çalışanları aydınlatmak, orantılılık ilkesine uymak ve veri güvenliği tedbirlerini almak zorundadır. Orantısız veya gizli izleme, hem KVKK hem de iş hukuku açısından hukuka aykırı sayılmaktadır.

5. Yapay zekanın ürettiği bir metin veya görsel üzerinde telif hakkım olur mu?

Mevcut Türk hukukuna göre (FSEK md. 1/B, md. 8), eser sahibi ancak gerçek kişi olabilir. Yapay zekanın tamamen bağımsız ürettiği içerikler telif korumasından yararlanamaz. Ancak yapay zekayı bir araç olarak kullanarak ürettiğiniz ve kendi yaratıcı katkınızı eklediğiniz eserler, yeterli "hususiyet" taşıması koşuluyla koruma altına alınabilir. Bu konuda Türk yargısında henüz emsal bir karar bulunmamaktadır.

6. Yapay zeka tabanlı bir sistem kredi başvurumu haksız yere reddederse ne yapabilirim?

KVKK md. 11/1-g uyarınca, münhasıran otomatik sistemlerle işlenen verilerinizin analizi sonucu aleyhinize bir sonuç çıkmasına itiraz edebilirsiniz. Banka veya finans kuruluşundan kararın gerekçesini ve algoritmanın mantığını açıklamasını talep edebilir, kararın bir insan tarafından yeniden değerlendirilmesini isteyebilirsiniz. Haksız ayrımcılık tespit edilirse maddi ve manevi tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır.

13. Sonuç

Yapay zeka teknolojileri hukuk düzenini köklü bir dönüşüme zorlamaktadır. Türk hukuku mevcut haliyle yapay zekanın neden olduğu zararlara haksız fiil sorumluluğu, tehlike sorumluluğu, ürün sorumluluğu ve KVKK yaptırımları aracılığıyla yanıt verebilmektedir; ancak bu çerçeve, yapay zekanın özgün nitelikleri (öğrenme kapasitesi, otonom karar verme, açıklanabilirlik sorunu) karşısında yetersiz kalmaktadır.

TBMM gündemine gelen kanun teklifleri, Türkiye'nin yapay zeka alanında kapsamlı bir yasal düzenleme ihtiyacının farkında olduğunu göstermektedir. AB Yapay Zeka Tüzüğü'nün 2026 yılında yüksek riskli sistemlere ilişkin hükümlerin uygulanmaya başlamasıyla birlikte, Türkiye'nin de uyumlu bir mevzuat oluşturma baskısı artacaktır.

Yapay zeka kaynaklı bir zarara uğrayan kişilerin; sorumluluğun kimde olduğunu doğru tespit etmesi, KVKK kapsamındaki haklarını bilmesi ve zamanında hukuki yollara başvurması büyük önem taşımaktadır. Bu alanda uzmanlaşmış bir avukattan hukuki destek alınması, hak kayıplarının önlenmesi açısından tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), md. 4, 5, 6, 9, 11, 12, 18
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK), md. 49, 66, 71, 72
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK), md. 107, 134, 135-136, 157-158, 204, 243-246, 267
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), md. 1/B, 8, 38
• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK)
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 85
• 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Kanunu, md. 8, 8/A
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)
• AB Yapay Zeka Tüzüğü (EU AI Act), Tüzük (AB) 2024/1689
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Yapay Zeka Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeler", Nisan 2025
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Üretken Yapay Zeka ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda)", Kasım 2025
• Eren, F. — Borçlar Hukuku Genel Hükümler
• Kişisel Verilerin Korunmasında Hukuki Sorunlar (RAG Kaynağı)
• Nükleer Santral İşletenin Hukuki Sorumluluğu — tehlike sorumluluğu doktrini (RAG Kaynağı)

Anahtar Kelimeler: yapay zeka hukuku, yapay zeka sorumluluk, yapay zeka tazminat, KVKK yapay zeka, deepfake suç cezası, otonom araç kaza sorumluluk, otomatik karar verme itiraz, yapay zeka telif hakkı, EU AI Act Türkiye, yapay zeka kanun teklifi 2026, algoritmik ayrımcılık, yapay zeka veri koruma, yapay zeka kusursuz sorumluluk, TBK tehlike sorumluluğu yapay zeka, yapay zeka fikri mülkiyet