İstinaf ve Temyiz Nedir? 2026 Güncel Rehber: Kanun Yolları, Süreler, Parasal Sınırlar ve Başvuru Şartları

Mahkeme kararları her zaman tarafların beklentilerini karşılamayabilir. Hukuk sistemimiz, hatalı veya hukuka aykırı kararların düzeltilmesi amacıyla kanun yolları adı verilen denetim mekanizmalarını öngörmüştür. İstinaf ve temyiz, Türk yargılama hukukunda en sık başvurulan olağan kanun yollarıdır. Bu rehberde; istinaf ve temyiz kavramlarını, 2026 yılı güncel parasal sınırlarını, başvuru sürelerini, harç tutarlarını, ceza ve idari yargıdaki farklılıkları, BAM karar türlerini, mutlak bozma nedenlerini, adli tatil etkisini, tehir-i icra mekanizmasını ve pratik başvuru adımlarını kapsamlı şekilde ele alıyoruz.

1. Kanun Yolları Nedir? Genel Çerçeve

Kanun yolları, mahkeme kararlarına karşı başvurulabilecek hukuki denetim mekanizmalarıdır. Bir yargı kararının hukuka uygunluğunun veya maddi gerçeğe uygunluğunun üst derece mahkemeler tarafından incelenmesini sağlar. Türk hukukunda kanun yolları iki ana kategoride sınıflandırılır: olağan kanun yolları (itiraz, istinaf ve temyiz) ile olağanüstü kanun yolları (yargılamanın yenilenmesi, kanun yararına bozma gibi).

Olağan kanun yollarına kararın kesinleşmesinden önce başvurulabilirken, olağanüstü kanun yollarına kesinleşmiş kararlara karşı gidilebilir. Centel ve Zafer'in ifadesiyle, kanun yolları hukuki güvenliğin ve yargısal doğruluğun temel güvencesidir; mahkeme kararlarında ortaya çıkabilecek hukuki veya fiili hataların giderilmesi için zorunlu bir mekanizmadır.

2. İstinaf Nedir? Hukuki Niteliği ve Kapsamı

İstinaf, ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararlara karşı başvurulan ve Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM) tarafından incelenen bir olağan kanun yoludur. İstinaf incelemesinin en belirgin özelliği, kararın hem maddi vakıa hem de hukuki yönden denetlenmesidir. Yani istinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesinin delil değerlendirmesini, vakıa tespitlerini ve hukuk uygulamasını birlikte inceleyebilir.

Hukuk davalarında istinaf, HMK md. 341-360 arasında; ceza davalarında ise CMK md. 272-285 arasında düzenlenmiştir. Bölge Adliye Mahkemeleri 20 Temmuz 2016 tarihinden itibaren faaliyete geçmiş olup, bu tarihten sonra verilen kararlar için istinaf kanun yoluna başvurulabilmektedir.

İstinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesinin toplayamadığı bir delili toplayabilir, yeniden tanık dinleyebilir veya keşif yapabilir. Bu yönüyle istinaf, temyizden farklı olarak bir dar anlamda denetim değil, geniş kapsamlı bir yeniden değerlendirme imkânı sunar.

2.1. Dar İstinaf Sistemi ve İncelemenin Kapsamı (HMK md. 355)

Türk hukuku, hukuk davalarında dar istinaf sistemini benimsemiştir. HMK md. 355 uyarınca istinaf incelemesi, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak BAM, kamu düzenine aykırılık gördüğü hallerde bu sınırlamaya bağlı olmaksızın re'sen inceleme yapabilir.

Bu sistemin pratik sonucu şudur: İstinaf dilekçesinde hangi yönlerden itiraz edildiği açıkça ve gerekçeli şekilde belirtilmelidir. Gerekçe gösterilmeden yapılan istinaf başvurularında BAM, yalnızca kamu düzenine aykırılık olup olmadığını incelemekle yetinir. Bu nedenle istinaf dilekçesinin titizlikle hazırlanması, başvurunun başarı şansını doğrudan etkiler.

3. Temyiz Nedir? Yargıtay İncelemesinin Kapsamı

Temyiz, Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf mahkemesi) tarafından verilen kararlara karşı Yargıtay nezdinde başvurulan olağan kanun yoludur. Temyiz incelemesinin temel özelliği, kararın yalnızca hukuka uygunluk açısından denetlenmesidir. Yargıtay, istinaf mahkemesi kararını sadece hukuki yönden inceler; delil toplayamaz, tanık dinleyemez, keşif yapamaz.

Hukuk davalarında temyiz, HMK md. 361-373 arasında; ceza davalarında CMK md. 286-307 arasında düzenlenmiştir. Süzek'in belirttiği üzere, Yargıtay esas itibarıyla istinaf mahkemesinin maddi vakıaları değerlendirmesine müdahale etmez; ancak istinaf mahkemesinin hukuk kurallarını yanlış uyguladığı veya usul kurallarına aykırı davrandığı durumlarda kararı bozabilir.

Yargıtay'ın temyiz incelemesi sonucunda verebileceği kararlar şunlardır: onama (kararın hukuka uygun bulunması), bozma (hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde kararın bölge adliye mahkemesine geri gönderilmesi) ve düzelterek onama (esası etkilemeyen hataların Yargıtay tarafından düzeltilerek kararın onanması).

4. İstinaf ile Temyiz Arasındaki Farklar

İstinaf ve temyiz, birbirine sıkça karıştırılan ancak özünde farklı nitelikteki kanun yollarıdır. Aşağıdaki tablo bu iki kanun yolunu temel kriterlere göre karşılaştırmaktadır:

5. 2026 Yılı Parasal Sınırlar ve Kesinlik

Kanun yollarına başvuruda en kritik eşiklerden biri parasal kesinlik sınırıdır. Belirli tutarın altındaki kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz. 2026 yılı için güncel parasal sınırlar şöyledir:

Hukuk Davaları (HMK):

İdari Yargı (İYUK):

Ceza Yargısı (CMK):

Önemli İstisna — Manevi Tazminat Davaları: Manevi tazminat davalarında, miktar veya değere bakılmaksızın istinaf kanun yoluna başvurulabilir. Parasal kesinlik sınırı bu davalarda uygulanmaz.

7550 sayılı Kanun ile Getirilen Değişiklik (04.06.2025): Anayasa Mahkemesi'nin 04.12.2024 tarihli iptal kararı doğrultusunda çıkarılan 7550 sayılı Kanun ile artık istinaf ve temyiz başvurularında esas alınacak parasal sınır, karar tarihine göre değil davanın açıldığı tarihe göre belirlenmektedir. Bu düzenleme, uzun süren davalarda karar tarihindeki yüksek parasal sınır nedeniyle kanun yoluna başvurma hakkını kaybeden tarafların mağduriyetini gidermeyi amaçlamaktadır.

6. İstinaf Başvurusu: Süreler, Şartlar ve Dilekçe

6.1. Hukuk Davalarında İstinaf Başvurusu

Başvuru süresi: Hükmün gerekçeli kararla birlikte taraflara tebliğinden itibaren 2 haftadır (HMK md. 345). Bu süre hak düşürücü niteliktedir; süre geçirilirse karar kesinleşir.

Başvuru şartları:

• Kararın kesin nitelikte olmaması (dava değerinin 50.000 TL'yi aşması)
• Başvurunun süresinde yapılması
• Başvurma harcı (732 TL) ve istinaf karar harcı (2.002 TL) ile gider avansının yatırılması
• Dilekçenin kararı veren ilk derece mahkemesine verilmesi

Dilekçe içeriği: İstinaf dilekçesinde kararın hangi yönlerden hatalı olduğu belirtilmelidir. HMK md. 355 gereği istinaf incelemesi dilekçede ileri sürülen sebeplerle sınırlı yapılacağından, gerekçenin açık ve somut olması kritik önem taşır. Gerekçe belirtilmeden yapılan istinaf başvurusu, BAM tarafından yalnızca kamu düzenine aykırılık yönünden incelenir.

6.2. Ceza Davalarında İstinaf Başvurusu

Başvuru süresi: Hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ tarihinden itibaren 2 haftadır (CMK md. 273). Dikkat: 01.06.2024 tarihinden önce verilen kararlar için bu süre 7 gün olarak uygulanmaya devam etmektedir.

Başvuru şartları (CMK md. 272):

• İlk derece ceza mahkemesinin hüküm niteliğindeki kararına karşı başvurulabilir
• 01.06.2024 tarihinden itibaren 15.000 TL ve altı doğrudan adli para cezasına ilişkin mahkûmiyet hükümleri kesin olup istinaf edilemez
• Başvuru hükmü veren mahkemeye dilekçe ile veya zabıt kâtibine beyanda bulunarak yapılır

Otomatik istinaf (CMK md. 272/1): On beş yıl ve daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümler, istinaf başvurusu yapılmasa dahi BAM tarafından re'sen incelenir. Bu düzenleme, ağır cezalarda hak kaybını önlemeye yöneliktir.

Kimler başvurabilir: Sanık, katılan (müdahil), Cumhuriyet savcısı ve sanığın yasal temsilcisi veya eşi istinaf başvurusunda bulunabilir.

7. BAM'ın İstinaf İncelemesi Sonucunda Verebileceği Kararlar

7.1. Hukuk Davalarında (HMK md. 353-354)

Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf incelemesi sonucunda aşağıdaki kararlardan birini verir:

a) Esası incelenmeden kaldırma ve geri gönderme (HMK md. 353/1-a): İlk derece mahkemesinin kararında usule ilişkin ciddi hatalar (görevsizlik, yetkisizlik, dava şartı eksikliği, taraf teşkili sağlanmamış olması gibi) tespit edilirse, BAM kararı kaldırarak dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderir. Bu durumda ilk derece mahkemesi yeniden yargılama yapar.

b) Düzelterek veya yeniden esas hakkında karar verme (HMK md. 353/1-b): BAM, ilk derece mahkemesinin kararının yanlış olduğunu tespit ettiğinde, bizzat esas hakkında yeni bir karar verir. Eksik delil varsa tamamlar, duruşma açabilir ve dosyayı geri göndermeden nihai kararı kendisi verir.

c) İstinaf başvurusunun esastan reddi (HMK md. 353/1-b-1): İlk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden herhangi bir hukuka aykırılık bulunmazsa, istinaf başvurusu esastan reddedilir.

7.2. Ceza Davalarında (CMK md. 279-284)

Ceza yargılamasında BAM'ın verebileceği kararlar:

a) İstinaf başvurusunun reddi (CMK md. 279): Başvurunun süresinde yapılmadığı, başvurma hakkının bulunmadığı veya kararın kesin olduğu tespit edilirse başvuru usulden reddedilir.

b) Hükmün bozulması ve dosyanın geri gönderilmesi (CMK md. 280/1-d): Ciddi usul hataları veya ilk derece mahkemesinin görevsizliği halinde hüküm bozulur ve dosya geri gönderilir.

c) Davanın yeniden görülmesi ve hüküm verilmesi (CMK md. 280/1-e): BAM, hukuka aykırılığı düzelterek veya duruşma açarak yeniden karar verebilir.

d) Hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi (CMK md. 280/1-a): Hukuka aykırılık tespit edilmekle birlikte, yeniden yargılamayı gerektirmeyen hallerde BAM düzeltme yaparak başvuruyu esastan reddedebilir.

8. Temyiz Başvurusu: Süreler, Şartlar ve Dilekçe

8.1. Hukuk Davalarında Temyiz Başvurusu

Başvuru süresi: Bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren 2 haftadır (HMK md. 361).

Başvuru şartları:

• BAM kararının kesin nitelikte olmaması (dava değerinin 682.000 TL'yi aşması)
• Süresinde başvuru yapılması
• Başvurma harcı (732 TL) ve temyiz karar harcı (3.608,50 TL) ile gider avansının yatırılması
• Temyiz dilekçesinde hukuka aykırılık gerekçesinin açıkça belirtilmesi

Temyiz edilemeyecek kararlar (HMK md. 362): Miktar veya değeri 682.000 TL'yi geçmeyen kararlar, çekişmesiz yargı işlerine ilişkin kararlar, soybağına ilişkin sonuçlama kararları ve miktar veya değeri temyiz kesinlik sınırının altında kalan kararlar temyiz edilemez.

8.2. Ceza Davalarında Temyiz Başvurusu

Başvuru süresi: Hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ tarihinden itibaren 2 haftadır (CMK md. 291).

Temyiz edilemeyecek kararlar (CMK md. 286):

• İlk derece mahkemesinin görevine giren ve BAM'ın esastan reddine karar verdiği: hapis cezasından çevrilen adli para cezalarına ilişkin hükümler, 5 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlara ilişkin hükümler, üst sınırı 5 yılı aşmayan suçlardan verilen beraat kararları
• Dayanağı olan kanun hükmü iptal edilen BAM kararları hariç

Temyiz dilekçesinin içeriği: Temyiz eden tarafın, istinaf kararının hangi hukuk kurallarına aykırı olduğunu somut gerekçelerle açıklaması gerekir. Gerekçesiz temyiz talebi reddedilebilir.

9. Mutlak Bozma Nedenleri (Hukuka Kesin Aykırılık Halleri)

9.1. Ceza Yargılamasında Mutlak Bozma Nedenleri (CMK md. 289)

Centel ve Zafer'in de vurguladığı üzere, bazı hukuka aykırılık halleri "mutlak" niteliktedir; yani bunların varlığı halinde hüküm ile aykırılık arasında illiyet bağı aranmaksızın bozma kararı verilir. CMK md. 289'da sayılan mutlak bozma nedenleri şunlardır:

1. Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması
2. Hâkimlik görevini yapmaktan yasaklanmış hâkimin hükme katılmış olması
3. Geçerli şüphe nedeniyle hakkında ret istemi öne sürülmüş olup da bu istem kabul edilmiş ise, reddedilen hâkimin hükme katılmış olması
4. Mahkemenin görevli ve yetkili olmadığı halde davaya bakmış olması
5. Duruşmalı olarak verilmesi gereken hükmün duruşmasız verilmiş olması
6. Hükmün gerekçeyi içermemesi
7. Hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararıyla savunma hakkının sınırlandırılmış olması

Bu nedenlerin varlığı, ayrıca kanıtlanmaya gerek kalmaksızın tek başına bozma sebebi oluşturur.

9.2. Hukuk Yargılamasında Bozma Sebepleri

Hukuk yargılamasında mutlak bozma nedenleri ceza yargılamasındaki gibi ayrıca kanunda sayılmamıştır. Ancak HMK md. 371 uyarınca temyiz olunan kararın usul ve esas yönünden hukuka aykırı olması bozma nedenidir. Uygulamada hâkimin reddi talebinin haksız biçimde reddedilmesi, mahkemenin görevsiz veya yetkisiz olması, taraf teşkilinin sağlanmaması ve hukuki dinlenilme hakkının ihlali gibi haller fiilen mutlak bozma sebebi olarak değerlendirilmektedir.

10. Bozmadan Sonraki Süreç: Uyma ve Direnme Kararı

10.1. Uyma Kararı

Yargıtay'ın bozma kararı üzerine dosyanın gönderildiği BAM veya ilk derece mahkemesi, bozma kararına uyma kararı verebilir. Bu durumda mahkeme, Yargıtay'ın bozma gerekçesi doğrultusunda yeniden inceleme yaparak karar verir (HMK md. 373). Uyma kararı verildikten sonra, bu yeni karara karşı da kanun yollarına başvurulabilir.

10.2. Direnme (Israr) Kararı

BAM veya ilk derece mahkemesi, Yargıtay'ın bozma kararına katılmıyorsa direnme kararı verebilir (HMK md. 373/5). Direnme kararının temyiz edilmesi halinde dosya, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenir. Hukuk Genel Kurulu'nun verdiği karar kesindir ve uyulması zorunludur.

Ceza yargılamasında ise direnme kararları Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından incelenir (CMK md. 307).

11. İdari Yargıda Kanun Yolları

İdari yargılama usulünde kanun yolları, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ile düzenlenmiştir. Bölge İdare Mahkemeleri istinaf, Danıştay ise temyiz makamı olarak görev yapar.

İstinaf başvuru süresi (İYUK): Kararın taraflara tebliğinden itibaren 30 gündür. Bu süre, adli yargıdaki 2 haftalık süreden önemli ölçüde uzundur.

Temyiz başvuru süresi (İYUK): Bölge idare mahkemesi kararının taraflara tebliğinden itibaren 30 gündür.

İdari yargıda 2026 parasal sınırlar: İstinaf kesinlik sınırı 55.000 TL, temyiz kesinlik sınırı 1.660.000 TL'dir. Bu sınırların altındaki uyuşmazlıklarda karar kesindir ve kanun yoluna başvurulamaz.

İdari davalardaki parasal sınırlar için de 7550 sayılı Kanun ile getirilen "dava tarihi esası" kuralı geçerlidir.

12. Kanun Yollarında Önemli İlkeler

12.1. Aleyhe Değiştirme Yasağı (Reformatio in Peius)

Ceza yargılamasında yalnızca sanık lehine yapılan kanun yolu başvurularında, üst derece mahkemesi cezayı artıramaz veya sanık aleyhine karar veremez (CMK md. 283, 307/4). Bu ilke, sanığın kanun yoluna başvurmaktan çekinmesini önlemek amacıyla kabul edilmiştir. Centel ve Zafer'e göre bu yasak, yalnızca sanığın (veya onun lehine savcının) başvurduğu hallerde geçerlidir; savcının sanık aleyhine başvurması halinde ceza artırılabilir.

12.2. Katılma Yoluyla Başvuru

Hukuk davalarında süresinde istinaf veya temyiz başvurusu yapmamış olan taraf, karşı tarafın başvurusu üzerine katılma yoluyla istinaf veya temyize başvurabilir (HMK md. 348, 366). Katılma yoluyla başvuru, asıl başvurunun akıbetine bağlıdır; asıl başvuru reddedilir veya feragat edilirse katılma yoluyla başvuru da düşer.

12.3. Kanun Yolundan Feragat

Taraflar, hükmün kendilerine tebliğinden sonra kanun yoluna başvuru haklarından feragat edebilir. Hüküm verilmeden önce yapılan feragat geçersizdir. Feragat halinde karar kesinleşir.

12.4. Eski Hale Getirme

Kanun yoluna başvuru süresini elde olmayan nedenlerle kaçıran taraf, eski hale getirme talebinde bulunabilir. Engelin ortadan kalkmasından itibaren 1 hafta içinde (ceza yargılamasında CMK md. 40 uyarınca engelin ortadan kalkmasından itibaren 7 gün içinde) başvuru yapılmalıdır.

13. Adli Tatil ve Mali Tatilin Kanun Yollarına Etkisi

13.1. Adli Tatil (20 Temmuz – 31 Ağustos)

Adli tatil süresince, kanun yollarına başvuru süreleri işlemez. Adli tatile rastlayan süreler, adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK md. 104, CMK md. 331). Örneğin, tebliğ tarihi 25 Temmuz olan bir kararın istinaf süresi adli tatil sona erdikten sonra 7 Eylül tarihinde başlar.

Ancak şu hususlar önemlidir: Nöbetçi mahkemeler adli tatilde de çalışmaya devam eder ve tutukluluk gibi acil konularda sürelerin işlemesi engellenemez.

13.2. Mali Tatil (1-20 Temmuz)

Vergi hukuku alanındaki idari davaların süreleri, mali tatil süresince işlemez. Mali tatilin son gününden itibaren 7 gün uzatılmış sayılır (5604 sayılı Kanun). Bu durum özellikle vergi mahkemesi kararlarına karşı istinaf ve temyiz başvurusu yapacak taraflar açısından önem taşır.

14. Tehir-i İcra (İcranın Geri Bırakılması) ve Kanun Yolları

14.1. Hukuk Davalarında

İstinaf veya temyiz başvurusu, kural olarak kararın icrasını durdurmaz (HMK md. 350, 367). Ancak başvuran taraf, teminat göstererek tehir-i icra (icranın geri bırakılması) kararı alabilir. Bunun için:

• Kanun yoluna başvuru süresinde başvuru yapılmış olmalıdır
• Mehil vesikası alınmalıdır (icra dairesinden)
• Yeterli teminat (nakit, banka teminat mektubu vb.) gösterilmelidir
• Hükmün icrası geri bırakılması için üst mahkemeye talepte bulunulmalıdır

14.2. Ceza Davalarında

Ceza davalarında istinaf başvurusu, kural olarak hükmün infazını durdurur. Ancak tutukluluk durumu ayrı değerlendirilir; BAM tutukluluğun devamına veya sanığın tahliyesine karar verebilir. Temyiz başvurusunda da benzer şekilde infaz durur; ancak Yargıtay aşamasında da tutukluluk incelemesi yapılabilir.

15. İş Mahkemelerinde Kanun Yolu Özel Hükümleri

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile iş davalarında kanun yollarına ilişkin bazı özel düzenlemeler getirilmiştir:

İstinaf süresi: İş mahkemesi kararlarına karşı istinaf başvuru süresi genel kurallara tabidir; tebliğden itibaren 2 haftadır. Daha önce iş mahkemesi kararlarına karşı farklı süre öngören özel hükümler kaldırılmıştır.

İstinaf incelemesinde süre sınırı: 7036 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, iş davalarına ilişkin istinaf başvuruları BAM tarafından iki ay içinde karara bağlanır. Bu düzenleme, iş uyuşmazlıklarının hızla çözümlenmesini amaçlamaktadır.

İşe iade davalarında özel durum: İşe iade davasının istinaf incelemesinde verilen karar kesindir; temyiz yoluna başvurulamaz (7036 sayılı Kanun md. 8/2). Bu nedenle işe iade davalarında BAM kararı nihai niteliktedir.

16. 2026 Harç ve Masraflar Tablosu

Kanun yollarına başvuruda ödenmesi gereken harç ve masraflar, başvurunun şekli şartlarından biridir. Harç yatırılmadan yapılan başvuru işleme konulmaz.

Nispi harç uygulaması: Dava konusunun belirli bir miktar olduğu hallerde, yukarıdaki maktu harçlara ek olarak dava değeri üzerinden binde 68,31 oranında nispi harç hesaplanır. Nispi harcın dörtte biri peşin olarak yatırılır.

Harç eksikliğinin sonucu: Kanun yoluna başvuruda harçların eksik yatırılması halinde mahkeme, başvurana harç tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde harç tamamlanmazsa başvurudan vazgeçilmiş sayılır.

17. Olağanüstü Kanun Yolları

Kesinleşmiş kararlara karşı belirli koşullar altında başvurulabilecek olağanüstü kanun yolları da mevcuttur:

Yargılamanın yenilenmesi: Kesinleşmiş bir karar hakkında yeni delil ortaya çıkması, kararın hileye dayalı olması veya yargılama sırasında sahte belge kullanılmış olması gibi hallerde başvurulabilir (HMK md. 374-381, CMK md. 311-323).

Kanun yararına bozma: Hakim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlara karşı, kanun yararına Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başvurulur (CMK md. 309). Bu yol, tarafların hukuki durumunu etkilemez; yalnızca hukukun doğru uygulanmasını sağlama amacı taşır.

Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz yetkisi: Yargıtay ceza dairelerinin kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilir (CMK md. 308). Bu itirazın sanığın lehine veya aleyhine olması mümkündür.

18. Pratik Başvuru Rehberi: Adım Adım İstinaf ve Temyiz

Hukuk davasında istinaf başvurusu — adım adım:

1. Gerekçeli kararın tebliğ tarihini not edin; süre bu tarihten itibaren başlar
2. 2 haftalık süre içinde istinaf dilekçenizi hazırlayın
3. Kararın hatalı bulduğunuz yönlerini dilekçenizde somut olarak belirtin (HMK md. 355 gereği inceleme dilekçedeki sebeplerle sınırlıdır)
4. Başvurma harcı (732 TL) ve istinaf karar harcını (2.002 TL) yatırın
5. Nispi harç gerekiyorsa (dava değerine göre) bunu da ekleyin
6. Gider avansını mahkeme veznesine yatırın
7. Dilekçeyi kararı veren ilk derece mahkemesine verin
8. Mahkeme dilekçeyi karşı tarafa tebliğ eder; karşı taraf 2 hafta içinde cevap verebilir
9. Dosya Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilir
10. Tehir-i icra gerekiyorsa, mehil vesikası alarak teminat yatırın

Hukuk davasında temyiz başvurusu — adım adım:

1. BAM kararının tebliğ tarihini not edin
2. 2 haftalık süre içinde temyiz dilekçenizi hazırlayın
3. Hukuka aykırılık gerekçenizi somut olarak yazın (gerekçesiz temyiz reddedilebilir)
4. Başvurma harcı (732 TL) ve temyiz karar harcını (3.608,50 TL) yatırın
5. Gider avansını yatırın
6. Dilekçeyi kararı veren BAM'a verin
7. Yargıtay'ın incelemesini bekleyin
8. Bozma kararı verilirse BAM'ın uyma veya direnme kararını takip edin

19. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İstinaf başvurusu kaç gün içinde yapılmalıdır? Hukuk ve ceza davalarında (01.06.2024 sonrası kararlar için) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta (14 gün) içinde yapılmalıdır. İdari yargıda ise bu süre 30 gündür.

2. İstinaf ve temyiz arasındaki en temel fark nedir? İstinaf incelemesinde Bölge Adliye Mahkemesi hem maddi vakıayı hem hukuki yönü inceler ve yeni delil toplayabilir. Temyiz incelemesinde ise Yargıtay yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar; delil toplayamaz ve vakıa incelemesi yapamaz.

3. 2026 yılında hangi tutarın altındaki kararlar kesindir? Hukuk davalarında 50.000 TL altındaki kararlar istinaf edilemez; 682.000 TL altındaki BAM kararları temyiz edilemez. İdari yargıda ise istinaf sınırı 55.000 TL, temyiz sınırı 1.660.000 TL'dir.

4. İstinaf başvuru süresi kaçırılırsa ne olur? Sürenin kaçırılması halinde karar kesinleşir. Ancak elde olmayan nedenlerle (ağır hastalık, yanlış tebligat gibi) süre kaçırılmışsa eski hale getirme talebinde bulunulabilir. Engelin ortadan kalkmasından itibaren 7 gün içinde bu talep yapılmalıdır.

5. Manevi tazminat davalarında parasal sınır uygulanır mı? Hayır. Manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı, miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir. Parasal kesinlik sınırı bu davalarda uygulanmaz.

6. İstinaf ve temyiz harcı ne kadardır? 2026 yılında istinaf karar harcı 2.002 TL, temyiz karar harcı 3.608,50 TL'dir. Bunlara ek olarak 732 TL başvurma harcı ve dava değerine göre nispi harç da ödenmelidir.

7. Temyiz incelemesi ne kadar sürer? Yargıtay'ın temyiz inceleme süresi dosyanın karmaşıklığına ve iş yoğunluğuna göre değişmekle birlikte, pratikte birkaç aydan 1-2 yıla kadar sürebilmektedir. Kanunda belirli bir azami süre öngörülmemiştir.

8. Ceza davasında istinaf başvurusu yapıldığında sanık serbest kalır mı? İstinaf başvurusu, kural olarak hükmün infazını durdurur. Ancak tutukluluk durumu ayrı değerlendirilir; tutukluluğun devamına veya tahliyeye karar verilebilir.

9. Adli tatilde istinaf veya temyiz süresi işler mi? Adli tatil süresince (20 Temmuz – 31 Ağustos) kanun yollarına başvuru süreleri işlemez. Adli tatile rastlayan süreler, tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

10. Yargıtay bozma kararı verirse ne olur? Dosya bozma kararıyla birlikte BAM'a veya ilk derece mahkemesine geri gönderilir. Mahkeme, bozma kararına uyarak yeniden karar verebilir (uyma) ya da önceki kararında ısrar edebilir (direnme). Direnme halinde dosya Yargıtay Hukuk veya Ceza Genel Kurulu tarafından incelenir.

11. İstinaf dilekçesinde sebep göstermek zorunlu mudur? HMK md. 355 gereği istinaf incelemesi dilekçede belirtilen sebeplerle sınırlıdır. Sebep gösterilmezse BAM yalnızca kamu düzenine aykırılık yönünden inceleme yapar; bu da başvurunun başarı şansını önemli ölçüde azaltır.

12. İşe iade davasında temyize gidilebilir mi? Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 8/2 uyarınca işe iade davasının istinaf incelemesinde BAM tarafından verilen karar kesindir. Temyiz yoluna başvurulamaz.

20. Sonuç

İstinaf ve temyiz, Türk yargılama sisteminin temel güvence mekanizmalarıdır. 2026 yılı itibarıyla istinaf kesinlik sınırı 50.000 TL, temyiz kesinlik sınırı 682.000 TL olarak uygulanmaktadır. Her iki kanun yolunda da başvuru süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır. 7550 sayılı Kanun ile getirilen değişiklik sayesinde artık parasal sınır belirlenirken davanın açıldığı tarih esas alınmaktadır; bu düzenleme, tarafların kanun yoluna erişim hakkını güçlendirmiştir.

İstinaf dilekçesinin gerekçeli ve somut hazırlanması, dar istinaf sistemi gereği başvurunun başarısı açısından belirleyici öneme sahiptir. Bozmadan sonraki uyma veya direnme kararı süreci, yargılama süresini uzatabilecek kritik bir aşamadır. Adli tatil ve mali tatil dönemlerinde sürelerin işlememesi, zamanaşımı açısından dikkat edilmesi gereken önemli bir husustur.

Hak kaybına uğramamak için gerekçeli kararın tebliğ tarihini dikkatle takip etmek, süresinde başvuru yapmak ve harçları eksiksiz yatırmak kritik önem taşır. Özellikle parasal sınırlar, harç tutarları ve yasal düzenlemelerin her yıl güncellenmesi nedeniyle, başvuru öncesinde güncel verilerin kontrol edilmesi önerilir. Karmaşık davalarda bir avukat ile çalışmak, sürecin daha etkin yönetilmesini sağlayacaktır.

Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), md. 341-381
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), md. 272-323
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK)
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
• 7550 sayılı Kanun (04.06.2025 tarihli Resmî Gazete)
• 5604 sayılı Mali Tatil Kanunu
• Centel, N. / Zafer, H. — Ceza Muhakemesi Hukuku - El Kitabı
• Süzek, S. — İş Hukuku
• Şeker, H. — Medeni Hak ve Yükümlüklere İlişkin Davalarda Süreç Adaleti
• 492 sayılı Harçlar Kanunu, 2026 yılı harç tarifeleri

Anahtar Kelimeler: istinaf nedir, temyiz nedir, kanun yolları 2026, istinaf başvuru süresi, temyiz başvuru süresi, istinaf temyiz farkı, parasal sınır 2026, istinaf harcı, temyiz harcı, bölge adliye mahkemesi, Yargıtay temyiz, istinaf dilekçesi, HMK kanun yolları, CMK istinaf temyiz, mutlak bozma nedenleri, tehir-i icra, adli tatil kanun yolu, direnme kararı, işe iade istinaf, BAM karar türleri